Urazy w obrębie stawu biodrowego i miednicy są najczęstszymi
urazami leczonymi w oddziałach chirurgii urazowo - ortopedycznej, należą do
nich przede wszystkim złamania szyjki kości udowej złamania przezkrętarzowe
kości udowej, złamania kości miednicy, złamania kości udowych. Urazy te
najczęściej zdążają się u osób starszych, choć mogą wystąpić u osób młodych,.
Są to najbardziej niebezpieczne złamania ze względu na powikłania przede
wszystkim u pacjentów w podeszłym wieku, osób z niedowładami oraz osób obniżoną
samoopieką i zaburzeniami układu ruchu. Główne powikłania to zapalenia płuc,
zakrzepica żył głębokich oraz najtrudniejsze w leczeniu w praktyce
pielęgniarskiej - odleżyny.
Należy poinformować chorego i rodzinę o możliwość wystąpienia
odleżyn i uświadomić im ich rolę w procesie zapobiegania ich powstaniu.
Pacjenci po opanowaniu bólu, gdy ich stan ogólny na to pozwala oraz nie ma
przeciwwskazań ortopedycznych powinni poruszać się, chociaż w obrębie łóżka do
„granicy bólu”, umożliwi to wczesną rehabilitacja przed operacyjna - ważna w tym
momencie jest współpraca pielęgniarka – rehabilitant, oraz zapobiegnie
powstaniu zmian patologicznych na skórze. Wczesne zdjęcie stosowanego w tego
typu urazach buta gipsowego „derotacyjnego” lub zastąpienie go miękkim butem wykonanym
z gąbki zapobiega powstaniu odleżyn na unieruchomionej stopie i ułatwia opiekę
nad chorym oraz jego rehabilitację. Da to też możliwość obserwacji stanu
złamanej kończyny.
Pacjenci w
starszym wieku nie jednokrotnie maja problemy z owrzodzeniami żylnymi, ucisk
wywołany butem derotacyjnym, jego niewygoda i materiał, z jakiego jest wykonany
może doprowadzić do powstania zmian na skórze, które mogą być powodem
dyskwalifikacji pacjenta z zabiegu operacyjnego, do którego będzie
przygotowywany. Jeśli pacjent nie uruchomi się w łóżku, chociaż w zakresie
umożliwiającym mu samodzielne zaspokajanie najważniejszych potrzeb życiowych
takich jak spożywanie posiłków, może to wpłynąć na jego ogólny stan zdrowia
oraz na zmiany w jego psychice doprowadzając niejednokrotnie do powstania zmian
demencyjnych lub pogłębienia już istniejących. Pacjenci tacy z powodu bólu, odwodnienia,
złego odżywienia i urazu są niejednokrotnie zdezorientowani i nie wiedzą gdzie są,
w momencie opanowania i wykluczenia tych czynników stan ich ulega poprawie.
Pacjent
leżący w łóżku ortopedycznym przy pomocy uchwytów może sam zmieniać pozycje
ciała, daje to możliwość odciążania powierzchni ciała zagrożonych. Inaczej jest
z pacjentami starszymi ze schorzeniami neurologicznymi i ograniczoną już wcześniej
samoopieką oraz pacjentami, którzy nie chodzili zanim doszło do urazu. Wymagają
oni intensywnej pomocy i opieki przeciw odleżynowej. Niezbędna jest zmiana
pozycji wykonywana przez personel i rodzinę, która powinna nauczyć sie opieki
nad chorym z wszczepioną endoprotezą stawu biodrowego, ale nierokującą szans na
pełne odzyskanie sprawności fizycznej (ograniczenie poruszania, tryb „
fotelowy”). To właśnie od tej opieki, którą pacjent uzyska w domu zależeć będzie
to czy powstaną odleżyny, czy endoproteza będzie użytkowana poprawnie, czy dojdzie
do zwichnięcia jej w stawie, co dla chorego jest bardzo bolesne i zmusza do
długiego okresu leżenia w łóżku. Rola pielęgniarki sprowadza się w tym momencie
do roli edukatorki rodziny i pacjenta. Powinna ona wraz z lekarzem i
rehabilitantem podjąć starania by najbliżsi chorego umieli zmienić pampersa, podsunąć
basen, umyć chorego i zabezpieczyć skórę przed wysuszeniem, podrażnieniem i
powstaniem odleżyn. Jeśli do tego doprowadzimy nasza rola w opiece domowej
będzie polegała na pomocy, gdy rodzina sobie nie radzi, a powikłania takie jak
odleżyny na pewno ulegną zmniejszeniu.
