Opatrunki alginianowe, alginianowe – wapniowe

Można je zaliczyć do opatrunków chłonnych i hemostatycznych dzięki ich właściwości do pochłaniania wydzielin oraz tamowania krwawienia. Zbudowane są z soli wapniowo – sodowych kwasu alginianowego i polimeru pozyskiwanego z brunatnic morskich. Alginiany dostępne są w postaci sprasowanych nietkanych włókien, w formie płytki lub sznura. Można nimi wypełniać duże ubytki tkankowe dzięki luźnej i miękkiej strukturze alginianowej. Ponieważ żelowanie wymaga wilgoci przeznaczone są one do zaopatrywania ran powierzchownych oraz drążących z silnym i średnim wysiękiem. Znakomicie nadają się do tamponowania poprzez zawartość jonów wapnia, które koncentrują się na powierzchni ran. Ich wpływ na osmotyczne ciśnienie w kapilarach powoduje efekt hemostatyczny wspomagając procesy krzepnięcia [14]. Dzięki znacznym właściwością chłonnym absorpcja wysięku może 18-krotnie przekroczyć masę alginiany. Podczas tego procesu wokół włókien tworzy się żel wilżony wysięk oraz bakterie. Zjawisko to zachodzi dzięki wymianie jonów wapnia z powierzchni opatrunku na jony sodu znajdujące się w wydzielinie rany. W ten sposób powstaje powłoka hydrofilowa zapewniająca utrzymanie wilgotności i ciepła sprzyjające gojeniu bez wystąpienia zjawiska okluzji, jest to niezmiernie ważne w przypadku ran skolonizowanych oraz zakażonych. W czasie procesu wiązania zwiększa się wytrzymałość opatrunku alginianowego, przez co zmniejsza się ryzyko pozostania jego włókien w łożysku [4, 9, 10, 21].

Jak goją się rany

1.             PIERWOTNE GOJENIE RANY – RYCHŁOZROST, GOJENIE DORAŹNE, (SANATIO PER PRIMAM INTENTIONEM):

Są to: rany czyste, gdzie brzegi przylegają do sobie, rany chirurgiczne zaopatrzone pierwotnym szwem, rany o niewielkim ryzyku zakażenia lub skażone, po opracowaniu chirurgicznym i zamknięciu pierwotnym szwem.

Proces naprawy przebiega w sposób bezpośredni – zrastanie brzegów rany następuje przez migrację keratynocytów z mieszków włosowych i skóry, oraz wytworzenie małej ilość tkanki łącznej.

2.             WTÓRNE GOJENIE RANY (SANATIO PER SECUNDAM INTENTIONEM):

Są to: rany z rozległym ubytkiem tkanki wykluczającym bezpośrednie zbliżenie brzegów, rany owrzodzeniowe, rany przewlekłe.

Naprawa przebiega poprzez ziarninowanie, miejsce zniszczenia wypełnione zostaje łącznotkankową blizną. Zmiany w wyglądzie rany to poszczególne etapy gojenia: hemostaza, zapalenie, proliferacja, dojrzewanie i przebudowa.

3.             PO ODROCZONYM ZAMKNIĘCIU PIERWOTNYM (SANTIO PER TERTIAM INTENTIONEM):

Dotyczy ono ran skażonych lub ze zwiększonym ryzykiem rozwinięcia zakażenia, są one wtórnie zaopatrzone szwem.

W ranie działają naturalne mechanizmy immunologiczne, oczyszcza się ona z bakterii, drobnoustrojów i tkanek martwiczych. Przez zaopatrzenie szwem odroczonym goi się                     w sposób identyczny do ran pierwotnie gojących się.

4.             GOJENIE POD STRUPEM (SANATIO SUB CHUSTA):

Są to rany otwarte, gdzie występuje niewielki zazwyczaj powierzchniowy ubytek tkankowy oraz otarcia.

Rana pokrywa się strupem po zadziałaniu mechanizmów krzepnięcia, utworzeniu skrzepu fibrynowego i zapewnieniu szczelności naczyń, które krwawiły. Odrzucenie strupa następuje po zakończeniu procesu proliferacji komórek ziarniny i epitelium znajdujących się pod nim.

5.             PRZESZCZEP SKÓRY - PŁATY SKÓRNE LUB SKÓRNO-MIĘŚNIOWE:

a.              Stosuje się w ranach owrzodzeniowych trudno gojących, ranach oparzeniowych, ranach z rozległym ubytkiem warstw powierzchniowych skóry. Fragmenty skóry pobiera się za pomocą dermatomu lub dziurkacza, następnie stabilizowane są one na oczyszczonej powierzchni rany. Powstałe w ten sposób wysepki naskórkowania zlewają się, co prowadzi do wystąpienia pełnej epitelizacji, w wyniku tego rana zamyka się.

b.             Stosuje się w ranach, w których występuje rozległy ubytek wszystkich warstw skóry i/lub tkanki podskórnej. Przeszczepione fragmenty tkankowe stabilizowane są w dnie rany po jej oczyszczeniu. Dochodzi do zakorzenienia przeszczepu w ranie w wyniku procesu angiogenezy - czyli budowane są pomosty naczyniowe, następuje odbudowa tkanki łącznej i epitelizacja powierzchniowa.

Urządzenia NPWT (Negative Pressure Wound Therapy) - leczenie ran podciśnieniem

ich działanie polega na połączeniu zastosowania opatrunków specjalistycznych i podciśnienia. Można tu wymienić następujące urządzenia: VISTA, VAC, GENADINE. Podciśnienie pobudza rany do oczyszczenia, przyśpiesza ziarninowanie i naskórkowanie. Zmiana opatrunków wymagana jest w zależności od stanu rany, obecności infekcji, tkanek martwiczych i ilości wydzieliny. Stopniowo wydzielanie zmniejsza się, rana ulega obkurczeniu. Wzrost nowych tkanek z czasem prowadzi do jej zamknięcia. Zmniejszeniu ulega również obrzęk tkanek. Na tym etapie leczenia wskazane jest zastosowanie opatrunków chroniących nowopowstały naskórek przed uszkodzeniem, co pozwala zakończyć procesy lecznicze oraz osiągnąć sukces terapeutyczny. Stosowanie tej terapii zalecane jest w przypadku ran o dużym wysięku, zakażonych, w zespole stopy cukrzycowej i odleżyn, a także w owrzodzenia i oparzenia. Służą też do ochrony przeszczepów skóry.

Leki i ich wpływ na proces leczenia

Grupa leków	Wpływ na proces gojenia rany
NLPZ, Ibuprofen	Silny wpływ na fazę zapalną przez wstrzymanie produkcji cyklooksygenazy, powoduje również redukcję siły napięcia rany.
Kortykosteroidy	Maja silny wpływ na fazę hemostatyczną przez zmniejszenie adhezji płytek. W fazie zapalnej wpływają na fagocytozę. Podczas ziarninowania redukują aktywne działanie fibroblastów oraz hamują syntezę kolagenu.
Preparaty p/płytkowe, Aspiryna	Poprzez agregację trombocytów i stany zapalne prowokowane metabolitami kwasu arachidonowego wpływa na fazę hemostatyczną.
Leki p/zakrzepowe, Heparyna	Poprzez powiązanie z wytwarzaniem fibryny wpływają one na fazę hemostatyczną. Istnieje możliwość powstania zakrzepów mogących prowadzić do trombocytopenii (tzw. syndrom białych zakrzepów).
Warfaryna, pochodne	W fazie hemostatycznej poprzez związek z tworzeniem się fibryny może ona spowodować martwicę tkanek, zgorzel w skutek uwolnienia się miażdżycowych płytek zatorowych pod postacią kryształków mikro cholesterolu (tzw. syndrom niebieskiego palca).
Nikotyna	W fazie proliferacji hamuje ona rewaskularyzację oraz tworzenie ziarniny, bardzo silnie wpływa ona na mikro krążenie zwiększając ryzyko braku gojenia rany.

Badania i ich wpływ na proces leczenia

Badanie	Wpływ na ranę
Hemoglobina	Niedotlenienie i niedokrwienie tkanek wpływa ujemnie na proces gojenia się ran.
Leukocyty	Dostarczają informacji na temat możliwości zakażenia rany.
Poziom płytek	Wskazuje na możliwość wystąpienia trombocytopenii.
CRP (niespecyficzny marker zakażenia i zapalenia)	Marker ten stosowany jest w trakcie leczenia w celu diagnozowania i monitoringu leczenia rany zakażonej w fazie zapalnej.
Mocznik Kreatynina	Ich duże stężenia przedłużają proces leczniczy, badania funkcjonowania nerek jest istotne podczas stosowania antybiotyków.
Albuminy	Odbiałczanie wpływa ujemnie na leczenie ran, powoduje również zahamowanie tego procesu oraz w przypadku odleżyn ich pogłębienie.
Wymazy z rany	Ważne jest wykonanie wymazu podczas przyjęcia pacjenta do szpitala, gdy występuję podejrzenie zainfekowania, kolonizacji, zakażenia. Podczas procesu leczniczego kolejne wymazy umożliwiają kontrolę stanu rany, umożliwiają stosowanie celowanej antybiotykoterapii.